Nobel z medycyny za prace, dzięki którym rekordowo szybko powstały szczepionki na COVID-19
2 października 2023, 12:37Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Katalin Karikó i Drew Weissmann za odkrycia, które umożliwiły opracowanie efektywnych szczepionek mRNA przeciwko COVID-19. W uzasadnieniu przyznania nagrody czytamy, że prace Karikó i Wiessmanna w olbrzymim stopniu zmieniły rozumienie, w jaki sposób mRNA wchodzi w interakcje na naszym układem odpornościowym". Tym samym laureaci przyczynili się do bezprecedensowo szybkiego tempa rozwoju szczepionek, w czasie trwania jednego z największych zagrożeń dla ludzkiego życia w czasach współczesnych.
Poznaliśmy najcięższe jądro antymaterii, antyhiperwodór-4
23 sierpnia 2024, 09:39Członkowie międzynarodowego zespołu badawczego STAR Collaboration, jednego z czterech projektów prowadzonych w Relatywistycznym Zderzaczu Ciężkich Jonów (RHIC) w Brookhaven National Laboratory – w którym odtwarzane są warunki, jakie panowały we wczesnym wszechświecie – ogłosili odkrycie najcięższego jądra antymaterii. Składa się ono z antyprotonu, dwóch antyneutronów oraz antyhiperonu i zostało nazwane antyhiperwodorem-4. Odkrycia dokonano analizując wyniki 6 miliardów zderzeń jąder atomowych.
Fuzja jądrowa: padł ważny rekord. Stellarator, w który zainwestowała Polska, pokonał tokamaki
4 czerwca 2025, 12:34Wendelstein 7-X, największy stellarator na świecie, pobił światowy rekord w kluczowym parametrze fuzji jądrowej, potrójnym iloczynie (triple product). Stellaratory to, po tokamakach, najbardziej popularna architektura reaktorów fuzyjnych. Oba rodzaje mają swoje wady i zalety, jednak stellaratory są trudniejsze do zbudowania, dlatego też świat skupia się głównie na tokamakach. Obecnie istnieje około 50 tokamaków i 10 stellaratorów.
Zagadka niezwykłego neutrino. Pochodzi z eksplozji kwazi-ekstremalnej pierwotnej czarnej dziury?
10 lutego 2026, 12:19W 2023 roku wykrywacz neutrin KM3NeT zarejestrował neutrino, które niosło ze sobą więcej energii, niż powinno być to możliwe. Nie znamy bowiem we wszechświecie źródła zdolnego do emisji neutrin o energii 100 000 razy większej rejestrowane w Wielkim Zderzaczu Hadronów. Teraz, na łamach Physical Review Letters, naukowcy z University of Massachusetts Amherst, zaproponowali rozwiązanie zagadki. Ich zdaniem emisja neutrin o tak wielkich energiach może mieć miejsce podczas eksplozji „kwazi-ekstremalnej pierwotnej czarnej dziury”.
Oddzielenie Afryki i Antarktydy doprowadziło do zlodowacenia Antarktydy i ochłodzenia klimatu
15 lipca 2026, 10:17Zagadka asymetrycznego zlodowacenia biegunów Ziemi od dawna stanowiła wyzwanie dla nauk o klimacie. Podczas gdy Antarktyda Wschodnia na trwałe pokryła się lodem już trzydzieści cztery miliony lat temu, region arktyczny pozostawał wolny od lodu przez kolejne trzydzieści milionów lat, mimo że oba bieguny podlegały tym samym globalnym trendom klimatycznym. Thomas M. Gernon i Thea K. Hincks z University of Southampton, we współpracy z ośrodkami naukowymi w Niemczech, Holandii i Włoszech, opublikowali na łamach Science pracę, która wyjaśnia tę rozbieżność, wskazując na procesy zachodzące głęboko we wnętrzu Ziemi.
Dlaczego słonie nie lubią wzniesień
25 lipca 2006, 15:07Słonie zrobią wszystko, by uniknąć drogi pod górę, ujawniły najnowsze badania satelitarne. Wyjaśnieniem może być ich doskonale zrównoważony metabolizm. Obliczenia wykazały, że zwierzęta musiałyby godzinami jeść, by uzupełnić energię zużytą podczas wspinaczki na niewielkie nawet wzniesienie.
Jobs wzywa do rezygnacji z DRM
7 lutego 2007, 12:02Steve Jobs, szef Apple’a, stwierdził, że za to, iż sklep iTunes stosuje systemy ochrony praw autorskich (DRM) należy winić nie Apple’a, a przemysł muzyczny. Wezwał jednocześnie studia nagraniowe do rezygnacji z DRM i umożliwienie kopiowania utworów.
Nie zawsze duże jest lepsze
25 lipca 2007, 08:28W przypadku samców nie zawsze większe jest lepsze. Często duże osobniki czerpią korzyści ze swoich dużych gabarytów, ponieważ wygrywają więcej walk o samice czy terytorium. Zespół biologa ewolucyjnego Charlesa Foxa z University of Kentucky uważa jednak, że czasem mali odnoszą zwycięstwo nad olbrzymami.
Mózg potrafi się przeorganizować
17 grudnia 2007, 12:57Naukowcy z Center for the Neural Basis of Cognition (CNBC), wspólnego projektu Carnegie Mellon University i University of Pittsburgh, odkryli w mózgu mechanizm nazwany “dynamicznym zestawianiem połączeń”. Jest to zdolność neuronów do reorganizowania się “w locie’ w odpowiedzi na stymulację.
Miód jak samochody w korku
9 maja 2008, 10:35Dlaczego miód tak wolno spływa z łyżeczki, przyklejając się do niej? Międzynarodowy zespół naukowców wykazał, że cząsteczki cukru jednocześnie spowalniają ruch cząsteczek wody i nie mają na niego wpływu. Wszystko zależy od przyjętej perspektywy (Journal of Chemical Physics).
